از امروز

پيش از انقلاب، باستان شناسان ايتاليايي حاضر در شهر سوخته به هنگام کاوش در گوري 5 هزار ساله، جامي را پيدا کردند که نقش يک بز همراه با تصوير يک درخت روي آن ديده مي شد. در سال 1983 اين اثر در قالب گزارش حفاري گروه ايتاليايي در نشريه اي به چاپ رسيد.

سال ها بعد منصور سجادي، باستان شناس ايراني پس از بررسي اين شي دريافت نقش موجود بر آن برخلاف ديگر آثار به دست آمده از محوطه‌هاي تاريخي شهر سوخته، تکراري هدفمند دارد، به گونه‌اي که حرکت بز به سوي درخت را نشان مي دهد.
هنرمند نقاشي که جام سفالين را بوم نقاشي خود قرار داده، توانسته‌ است در 5 حرکت، بزي را طراحي كند كه به سمت درخت حركت و از برگ آن تغذيه مي کند. در سفال‌هاي شهر سوخته، كه از متمدن‌ترين و پيشرفته‌ترين تمدن‌هاي باستاني در پنج هزار سال پيش است، نقش بز و ماهي بيش از هر نقش ديگري ديده مي‌شود.

تصویر متحرک بز شهر سوخته را ببينيد

بز متحرک منقوش بر سفالينه شهر سوخته، 5 ماه ديگر در مجمع سالانه فيلمسازان انيميشن دنيا (آسيفا) براي تبديل به لوگوي اين نهاد هنري، معرفي مي شود.
نورالدين زرين کلک، پدر انيميشن ايران و رييس آسيفا در اين باره گفت: آسيفاي ايران در حال تدوين فيلمي مستند هست که به ويژگي هاي اين اثر تاريخي مي پردازد و با ترسيم لوگويي از آن پايان مي يابد. اعضاي هيات مديره آسيفا ماه ژوئن در شهر زاگرب گردهم مي آيند. اين گردهمايي سالانه فرصت خوبي براي معرفي نخستين انيميشن دنيا که از شهري باستاني در کشورمان به دست آمده است، به شمار مي رود.
پيش از اين قرار بود سفالينه يادشده در مجمع عمومي آسيفا که مرداد 1384 برگزار شد، معرفي شود اما مسايلي که در باره محل نگهداري آن پيش آمد تهيه فيلمي مستند از آن را منتفي کرد. کارشناسان سازمان ميراث فرهنگي در مدت کوتاهي از محل دقيق نگهداري آن بي خبر بودند تا اينکه با کمک امين اموال موزه ملي ايران، جام سفالين در يکي از مخازن موزه شناسايي شد!
منصور سيد سجادي، باستان شناسي که به وجود اين انيميشن بر جام سفالين به دست آمده از گوري در شهر سوخته پي برد، حرکت اين اثر را به انيميشني امروزي تبديل کرده است. مسئولان آسيفاي ايران تمايل دارند با استفاده از اظهارات اين کارشناس مبني بر بررسي ظرف منقوش ارزش و اعتبار علمي مستند ياد شده را افزايش دهند.
زرين کلک تاييد کرد، بز متحرک حتما به نماد آسيفاي ايران تبديل مي شود اما انتخاب آن به عنوان آرم آسيفاي بين الملل به نظر اعضا بستگي دارد. (ميراث خبر)

واقعا چه ارزشي براي فرهنگ و تاريخ، هويت و پيشينه خود قائليم. در کشورهاي ديگر شاهديم که از هيچ براي خود تاريخ و آثار باستاني ساخته‌اند و چه استفاده عظيم تيليغاتي،‌فرهنگي و نهايتا مالي از آن مي‌کنند ولي ما…
بعد از داستان هاي برج جهان نما و نقش جهان، سد سيوند و تنگه بلاغي و پاسارگاد، سد آيدوغموش و تپه كلا، ميل گنبد و ساختمان تجاري مجاور آن، ارگ تبريز و مصلي و دهها مورد ديگر، چشمان ما به حکايتي ديگر روشن شد!

در سايت ميراث خبر آمده است:
” چاه هاي نفت به نزديکترين فاصله از چغازنبيل رسيدند. اين چاه ها در فاصله 500 متري از حصار جنوبي زيگورات چغازنبيل واقع شده اند. اقدام شرکت نفت در حفر چاه با هدف شناسايي ذخاير زيرزميني حريم زيگورات چغازنبيل صورت مي گيرد.
محوطه تاريخي چغازنبيل در جنوب غربي ايران در استان خوزستان قرار گرفته است. شهر دوراونتاش، در اوايل قرن 13 قبل از ميلاد توسط پادشاه عيلامي «اونتاش نپيريشا» در نزديكي رود دز ساخته شد. دوراونتاش به معناي قلعه اونتاش است. در مركز اين شهر معبد عظيمي ساخته شده كه اكنون دو طبقه از آن پابرجاست. اين معبد موسوم به زيگورات، بزرگترين اثر به جاي مانده از تمدن عيلامي است. اين محوطه بين سال هاي 1951 تا 1962 توسط رومن گيريشمن فرانسوي حفاري شد.
«مهدي مداحي»، مسئول پايگاه پژوهشي هفت تپه و چغازنبيل گفت:‌« شركت نفت بدون هماهنگي با سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اقدام به حفر چاه هاي عميق به عمق 15 متر و عرض 5 سانتي متر باهدف شناسايي پستي و بلندي هاي زمين و شناسايي ذخاير زيرزميني در حريم و محدوده زيگورات چغازنبيل کرده است. انفجار اين چاه ها اثرات جبران ناپذيري بر ميراث ايران باستان وارد مي كند.»
او گفت:«خط شماره 9 اين نقشه از كنار چغازنبيل و با فاصله 500 متري گوشه جنوبي حصار سوم آن رد مي شود. اين اقدام بدون هماهنگي با مسئولان پروژه و بدون اجازه سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان انجام شده است. پايگاه چغازنبيل پس از سه روز به طور اتفاقي از برنامه شركت نفت خبردار شد. اين پايگاه طي نامه اي از مسئولان شركت نفت خواسته‌است تاقبل از انجام هرگونه اقدامي با حضوركارشناسان مخاطرات اين حفاري را براي چغازنبيل بررسي كنند.»
سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان خوزستان و مسئولان پايگاه چغازنبيل خواستار توقف كامل اين عمليات براي براي بررسي دقيق وضعيت موجود هستند.
مداحي گفت: «كارشناسان شركت نفت ادعا دارند كه اين منطقه فاقد ذخاير زيرزميني است با اين وجود اصرار دارند كه اين عمليات انجام شود.»
كارشناسان با توجه به اهميت وجود اين اثر باستاني، انجام چنين فعاليتي را در اين منطقه يك فاجعه بزرگ براي ميراث باستاني كشور قلمداد مي كنند و خواهان لغو اين فعاليت ها هستند.
زيگورات چغازنبيل يكي از مهم‌ترين بناهاي به جاي مانده از حكومت عيلاميان است كه سه هزار و 200 سال پيش به دستور انتاش‌گال پادشاه عيلامي ساخته شده است. پروژه حفاظت و مرمت چغازنبيل به صورت مشترك با همكاري يونسكو و كشور ژاپن در حال اجرا است اين محوطه يكي از منحصر به فرد‌ترين محوطه‌هاي باستاني در جهان است و در سال 1357 در فهرست آثار جهاني يونسكو به ثبت رسيده است. از زيگورات عيلامي پنج طبقه چغازنبيل كه مهم‌ترين عبادت‌گاه عيلاميان محسوب مي‌شده هم‌اكنون تنها دو طبقه و نيم باقي‌مانده است.”

در حالي كه از خبرها ميشود حدس زد، داستان احداث برج جهان نما در حريم نقش جهان به عاقبتي خوش نخواهد انجاميد، در گوشه اي ديگر از ايران مشابه سازي اين داستان در جريان است.
در حريم “ميل گنبد” يا همان برج گنبد كاووس احداث ساختماني تجاري در شش متري حريم درجه يك برج آن، از سوي شهرداري به مناقصه گذاشته شده است! اين در حاليست كه تلاش گسترده اي براي ثبت اين برج در فهرست ميراث جهاني يونسكو در جريان است.
واقعا بايد به شهرداري هاي اصفهان و گنبد درود فرستاد و بقيه شهرداران را به بازسازي اين داستان براساس شرايط محلي تشويق نمود.
تبريزي ها هم كه انگار مشغول فعاليت هايي در ارگ هستند! خرم آبادي ها نيز بايد به فكر ساخت مجتمعي عظيم در جوار فلك الافلاك باشند، شيرازي ها مبادا عقب بمانيد، لوكيشن هاي مناسبي براي بازسازي داستان برج جهان نما داريد و البته از ساخت مجتمعي تجاري و ترجيحا صنعتي در تخت جمشيد غافل نباشيد.
سوژه هاي جذابي ميتوان يافت، منتظريم!

در خبرها آمده است:
“احداث سد آي دوقموش (آيدوغموش) در شهرستان ميانه باعث مي‌شود يكي از تپه‌هاي مهم مربوط به محوطه استقراري مادها به نام تپه كلا در معرض غرق شدن قرار گيرد. پژوهش‌ها به منظور شناسايي تپه‌ نشان از بقاياي معماري هزاره اول تا دوره اسلامي مي‌دهد…
اداره آب منطقه‌اي استان آذربايجان شرقي بدون در نظر گرفتن قدمت تاريخي شهرستان ميانه اقدام به احداث سد در اين منطقه كرده است كه طي آن بخش بسيار مهمي از تپه‌هاي تاريخي منطقه در خطر قرار گرفته است. در اثر احداث اين سد كه بدون استعلام با ميراث فرهنگي استان ساخته شده، تپه كلا، يكي از محوطه‌هاي استقراري مادها به زير آب مي‌رود.
محمد رحمت‌پور، باستان‌شناس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان آذربايجان شرقي و مسئول پژوهش در ميانه با اعلام اين خبر گفت: مسئولان سد آي دو قموش بدون استعلام از سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان آذربايجان شرقي اقدام به احداث اين سد كرده‌اند آنها هنگامي ميراث فرهنگي را در جريان كارهاي خود قرار داده‌اند كه تقريبا كار سد تمام شده و زمان آبگيري آن فرا رسيده بود…”

قسمت جالب اين خبر اينست که مسئولان محترم ميراث فرهنگي تا بحال متوجه ساخت سد آيدوغموش نشده بودند، و حتما ميدانيد که چنين طرح هايي از زمان شروع طراحي اوليه تا زمان آبگيري سالها بطول مي انجامد.
اين سد بنابه مطلب مندرج در روزنامه شرق شماره ۱۴۹ مورخ پنجشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۸۲ در آن تاريخ در حال آبگيری بوده است! همچنين در روزنامه همشهری شماره‌ 2120‏‎ مورخ 28‏‎ ارديبهشت‌ 1379 آمده است: “از ميان سدهای مذکور سدهای آيدوغموش و … تا پايان برنامه سوم توسعه به بهره برداری ميرسند…”
چطور طرحي به اين بزرگي در طول بيش از پنج سال توجه مسئولان ميراث فرهنگي را به خود جلب نکرده بود! شايد روزنامه همشهری سال 1379 بدستشان نرسيده بود. اگر همان تپه مورد اشاره کاملا حفاری ميشد و حتي ذره ذره خاکش را هم به جايي ديگر حمل ميکردند باز هم متوجه نمي شدند؟ پژوهشكده باستان‌شناسي استان که پس از شنيدن خبر به منطقه اعزام شده، نبايد در جريان اينگونه طرح های عظيم و ملي باشد؟ آيا بايد منتظر باشند تا کتبا به آنها اطلاع داده شود؟ چگونه است که اين حقير از دهه هفتاد در جريان اين طرح بودم اما…
احتمالا بايد ليستي از پروژه ه ای ملي تهيه کرد و به ميراث فرهنگي داد، چون با توجه به عدم هماهنگي ارگانها با يکديگر و در دسترس نبودن روزنامه و ساير سيستم های رسانه ای برای اين عزيزان، اقدامي ضروريست.